Nikołaj Kolada

 

Nikołaj Kolada - Merylin Mongoł i inne sztuki
[ recenzja ]

Wciąż aktualne są słowa Markiza de Custine sprzed 140 lat (!!!) „obyczaje Rosjan są i długo jeszcze będą okrutne”. Takie są właśnie sztuki Nikołaja Kolady. Opowiadają o okrucieństwie ludzi i o życiu na rosyjskiej prowincji. Sztuki Kolady to pesymistyczny obraz współczesnej Rosji. Może jednak należy na te dramaty Kolady spojrzeć inaczej: to także drastyczna analiza naszej coraz bardziej zdemoralizowanej cywilizacji.

Obecnie w Rosji popularni są przedstawiciele różnych pokoleń. Zdumiewa obecność „weteranów” rosyjskiej sceny teatralnej: Leonida Zorina i Grigorija Gorina. Grane są również utwory takich dramaturgów, jak: Aleksiej Kazancew, Władimir Arro, Aleksandr Galin, Wiktor Korkija, Witalij Pawłow, Oleg Kawun. Dobija się już młode pokolenie: Wasilij Sigariew, Oleg Bogajew czy Maksim Kuroczkin. Piszą dramaty rówieśnicy Kolady - Aleksiej Słapowski i Władimir Sorokin.

Jak w porównaniu z wymienionymi dramaturgami prezentuje się Kolada, który jest autorem dwóch ważnych precedensów we współczesnym teatrze rosyjskim? Pierwszy precedens: od 1986 do 2001 roku aż 38 sztuk Kolady znajdowało się w repertuarze teatrów rosyjskich. Drugi precedens: jest autorem pierwszej sztuki, która wprowadza tematykę gejowską do teatru rosyjskiego. Nikołaj Kolada (urodzony w 1957 roku) reżyseruje sztuki i gra jako aktor w Jekatierinburgu. Debiutuje w 1986, jego dramaty trafiają na sceny wielu teatrów europejskich. Teatr Kolady bliski jest teatralnym koncepcjom Artauda i Meyerholda. Równocześnie jednak mocno tkwi w tradycji rosyjskiej (Gogol, Ostrowski, Czechow, Puszkin, Lew Tołstoj).

Roman Wiktiuk, znany twórca estetyki gejowskiej, wystawiał m.in. dramaty Gogola, Racine’a i Geneta. To właśnie Roman Wiktiuk wyreżyserował najgłośniejszą (obok dramatu “Merylin Mongoł”) sztukę Kolady “Rogatka” (Proca). Premiera odbyła się w 1993 roku. Recenzent Jarosław Mogutin napisał, że „homoseksualna erotyka przerosła treść i akcję sztuki Kolady”. Treścią dramatu jest tragiczny romans 33-letniego Ilii, weterana wojny afgańskiej i 18-letniego Antona. Anton, wychowany w rodzinie nauczycielskiej, ma problemy emocjonalne w kontaktach z kobietami. Poznanie Ilii powoduje, że powoli zaczyna rozumieć swoją seksualność. Jednak zaakceptowanie siebie jako geja przychodzi mu z trudem. Jak mówi Ilia w “Procy”: „Trzeba płacić za okrucieństwo! Nawet dziecko musi zapłacić za okrucieństwo, za utopionego kota, za wybitą szybę, za wszystko, za wszystko!”.

Bo najważniejsza jest, tak twierdzi Nikołaj Kolada, szczerość. To ona nadaje naszemu życiu sens.

(rec.: Hieronim Szczur)

Nikołaj Kolada, Merylin Mongoł i inne sztuki, Księgarnia Akademicka/ Wydawnictwo Akademickie Kraków 2005, przeł. Jerzy Czech (rec. Hieronim  Szczur)