Adrian Levy

Catherine Scott-Clark i Adrian Levy - Bursztynowa Komnata
[ recenzja ]

Losy Bursztynowej Komnaty po 1944 roku to jedna z największych zagadek XX wieku. Gra wywiadów, tajemnicze zgony, mylące tropy, znikający świadkowie, brutalne morderstwa - jest tu wszystko, co powinno być w mrocznym, historycznym thrillerze. Doskonale i z dbałością o drobiazgi napisana książka. Wciągająca tektura.

9 kwietnia 1945 roku kapituluje garnizon niemiecki w Königsbergu (Królewcu). Miasto jest szczelnie otoczone przez dziewięć pułków NKWD. Dodatkowo przerzucono tam 400 agentów specjalnego wydziału NKWD -,,Smiersz-u”. 25 maja 1945 roku na polecenie Sownarkomu (Rady Komisarzy Ludowych ZSRR) udaje się do Königsbergu prof. Aleksander Brusow. Prof. Brusow wszczyna poszukiwania 2 czerwca. Do niewoli rosyjskiej dostał się doktor Alfred Rohde, dyrektor muzeum zamkowego w Königsbergu, gdzie była przechowywana Bursztynowa Komnata. Jednak Rosjanom nie udaje się wyciągnąć od Rohdego żadnych wiadomości na temat losów Bursztynowej Komnaty. Zresztą, śledztwo i przesłuchania Rohdego prowadzone są dosyć nieudolnie. Po kilku miesiącach znikają w tajemniczych okolicznościach z Königsbergu Alfred Rohde i jego żona. Jak Rohdemu udało się uciec z tak pilnie strzeżonego i pilnowanego miasta jak Królewiec? To jedna z wielu ciągle niewyjaśnionych zagadek Bursztynowej Komnaty.

Prof. Brusow doszedł do wniosku w swoim raporcie, że Bursztynowa Komnata została zniszczona albo zrabowana przez Armię Czerwoną. Sownarkomowi nie podoba się raport Brusowa, który dyskredytuje i oczernia Armię Czerwoną , i wysyła drugą ekspedycję.

19 czerwca 1946 roku przybywa do Königsbergu ekipa, którą kieruje Anatolij Kuczumow. Kuczumow w swoim raporcie stwierdził, że Bursztynowa Komnata została ewakuowana z Königsbergu do Niemiec Wschodnich. Ta spreparowana przez Kuczumowa hipoteza na ponad 30 lat stworzyła zafałszowany obraz losów Bursztynowej Komnaty. W 1941 roku Alfred Rosenberg otrzymał tekę ministra do spraw Okupowanych Terytoriów Wschodnich. Z polecenia Rosenberga konfiskowano dzieła sztuki. Oprócz Rosenberga Bursztynową Komnatą interesowali się m. in.: Mutschmann (gauleiter Saksonii), Erich Koch (gauleiter Prus Wschodnich), reichsleiter Lammers, reichsleiter Martin Bormann, reichsführer SS Heinrich Himmler i marszałek Hermann Göring. Zadziwiające jest to, jak wielu dygnitarzy III Rzeszy interesowało się Bursztynową Komnatą. Kto chciał dla siebie zagarnąć Bursztynową Komnatę? Odsiadujący w Polsce wyrok dożywocia gauleiter Koch zeznał, że została zrabowana przez Armię Czerwoną. Czy tak się rzeczywiście stało?

W grudniu 1987 roku umiera nagle podpułkownik Stasi Paul Enke. Kilka miesięcy wcześniej tajemnicza śmierć spotyka Georga Steina. Bursztynowa Komnata po wielu latach od zaginięcia wciąż fascynuje i wzbudza namiętności. A ci, którzy zapragnęli poznać jej tajemnice jak popułkownik Enke i Georg Stein, spotykają na swojej drodze śmierć. Obaj poszukiwali Bursztynowej Komnaty.

Rosjanie kilka lat temu odtworzyli kawałek po kawałku Bursztynową Komnatę (kosztem wielu milionów rubli), ale gdzie się znajduje oryginalna Bursztynowa Komnata, nadal nie wiadomo.

(rec.: Hieronim Szczur)

Catherine Scott-Clark i Adrian Levy, Bursztynowa Komnata, Rebis, Poznań 2005, przeł. Janusz Szczepański